Focus + Marketing

Marketing is meer dan spannende spelletjes en merchandise. In feite bedrijft Femke Dekker hier in zekere zin slimme marketing door free publicity aan te grijpen om zich in the picture te spelen :-)

Er zijn altijd uitzonderingen, maar het is een feit dat de meeste boeken zichzelf nu juist níet verkopen, al zijn ze nog zo de moeite waard. Feit is, dat de meeste schrijvers voor eer en faam schrijven, niet voor de poen. Omgerekend naar een uurtarief is het bij 90% van de op de markt gebrachte boeken een economisch totaal onverantwoorde bezigheid om een boek te schrijven.

Een aardig voorbeeld van iemand die zichzelf actief vermarket (anders dan door merchandise ed. maar meer door 'rumour around the brand'  is natuurlijk Kluun. En ook Anron Grunberg weet op dat gebied aardig van wanten.

Meningen zijn prima, maar het verstandigst is mijns inziens (sic!) om naar de feiten te kijken. En die tonen aan dat de kans dat een bescheiden, onopvallende schrijver weinig kans maakt dat zijn boeken en masse worden verkocht.

Om goed te verkopen hoeft je boek helemaal niet goed te zijn. Daarvan zijn vele voorbeelden te geven (Conny Palmen-Lucifer, Doris Lessing-Alfred & Emily,...). Trouwens, wat is goed? Als er maar een doelgroep voor is toch? En daarvan mag je uitgaan wanneer een uitgever een boek het uitgeven waard vindt. Maar je moet wel opvallen en een prikkel afgeven bij de portentiële koper. Hoe meer prikkels, hoe groter de kans dat je op het juiste moment prikkelt: het moment van aankoop.

De verkoopoverweging gaat volgens mij nog steeds volgens de fases van het traditionele AIDA-model (attention, interest, desire, action). Meer aandacht voor welk product dan ook, betekent hogere verkoopcijfers. De marketinginspanning die in andere branches heel normaal is, neem bijvoorbeeld een nieuwe crème van Dove-die is al overal bekend en uitgedeeld voordat hij in de winkel ligt, is in boekenland onvindbaar. Het begint bij een boek met een persberichtje en dat moet het dan doen. Misschien worden er een paar zichtexemplaren rondgestuurd, maar die staan niet in verhouding tot de hoeveelheid Dove samples. Bij Harry Potter gebeurde het dus wel, en dat boek was dan ook al miljoenen keren verkocht voordat het er was.

De aandacht moet bovendien op het juiste moment komen. Ook dat is bij boeken vaak het probleem. De eerste prikkels moeten vóór de aankoop komen, maar op het moment van aankoop is de juiste prikkel essentieel. Aandacht in de boekhandel dus. Maar die is niet eenvoudig te krijgen. Pas als je al naam hebt als schrijver, of de juiste ingangen hebt, gaan er deuren open. Dat heeft niets met de kwaliteit van boek of schrijver te maken. Het product wordt simpelweg niet gelezen door de mensen die het moeten verkopen. van veel boeken die worden uitgegeven weet niemand dat ze er zijn. Een display met alle nieuwe uitgaven zou al wonderen doen. Maar is winkeltechnisch niet haalbaar.

Merchandising helpt dan wel degelijk. Ook al doe je niets met de beker, je krijgt wel Harry Potter elke keer weer even op je netvlies. Het boek staat dan in elk geval hoog in je aandachtslijst. Als het op het moment dat je wilt kopoen dan ook nog vooraan in de winkel ligt, is de kans klein dat je het níet koopt. Het veel betere boek dat er naast ligt maar niet die aandacht krijgt, blijft liggen. Laats staan het boek dat niet eens in de schappen ligt. Bovendien zul je om Harry Potter vragen, maar doe je dat ook bij dat niet gemerchendisede boek?

Een goed boek zal zich wel sneller verder verkopen, omdat de blije tevredenheid van de lezer weer een nieuwe promotiemachine in werking zet. Die van de free publiciy. De buzz.

Dank voor de - uitgebreide - reacties (en tips). Je vergelijking met Dove vind ik erg treffend: het is inderdaad in boekenland (om welke reden dan ook) not done om zulk soort marketing te bedrijven. Of ze doen het gewoon niet, of ze zien er geen brood in, of misschien is het niet 'passend' bij boeken, ik weet het niet.

Inderdaad, bij Harry Potter heeft het gewerkt. En blijkbaar worden die boeken toch goed gevonden, anders zouden niet alle zeven delen zo massaal gekocht zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan Kluun, die van zijn eerste boek bijna een miljoen exemplaren verkocht, maar van zijn tweede nog maar de helft daarvan. Dat is nog steeds heel veel, maar vergeleken met zijn eerste ook heel veel niet. De helft van de lezers van zijn eerste boek zag het niet zitten om het tweede ook aan te schaffen. Dan werkt dus de buzz, maar dat kan positief én negatief uitpakken.