Jezelf promoten zonder je ziel te verkopen. Tips, coaching en persoonlijke ervaringen over het werken voor jezelf.

Grenzen stellen als zelfstandige

  tags:  coaching  communicatie 

Een zelfstandige komt veel situaties tegen waarbij het bijzonder handig is, als hij een grens met zichzelf heeft afgesproken. Bijvoorbeeld:

1.      Iemand klopt bij je aan voor diensten die je niet (langer) wilt leveren. Zo wilde Johnny Depp helemaal niet in de serie 21 Jump Street spelen. Hij wilde alleen maar in films spelen. Pas toen er maar geen filmaanbieding kwam, zwichtte hij voor de serie. Zodra hij de kans kreeg, stapte hij echter uit de serie en sindsdien heeft hij ook alleen maar films gedaan.

2.      Je familie en vrienden verwachten mogelijk dat je hen tegen korting of zelfs gratis helpt. Je vriendenkring kan plotseling ook een stuk groter zijn dan je dacht, met allemaal “vrienden” die ook hopen op korting. Of daar zelfs brutaalweg om vragen. In het blog Voorbij de vriendenprijs vind je tips om te gaan staan voor je tarief.

3.      Je bent een prijs met elkaar overeengekomen, maar achteraf gaat de opdrachtgever toch nog onderhandelen over je factuur. Dus terwijl je al aan de opdracht werkt, denkt de opdrachtgever eenzijdig jullie overeenkomst te kunnen veranderen.

Hoe kun je grenzen stellen? Gaat iemand over je grens, dan moet je dat zonder aarzelen kunnen zeggen. Daarvoor moet je wel eerst zelf je grenzen bepaald hebben. Welke diensten of producten wil je aanbieden? Welke zijn het belangrijkst voor je? Je focust op deze lijst wanneer je acquireert, adverteert of netwerkt. Er zijn drie zaken heel belangrijk wanneer je gaat nadenken over waar jouw grenzen liggen:

1. Het moeten echt jóuw grenzen zijn.
2. Je bent duidelijk over die grenzen.
3. Je kunt áltijd drukken op je pauzeknop.

1. Het moeten echt jouw grenzen zijn
Je partner, je familie, je vrienden, en ook je klanten zullen – zeker in het begin – allemaal een mening hebben over jouw grenzen. Ze vinden dat je moeilijk doet, of ze vinden dat je te makkelijk denkt. De enige die dat echter bepaalt, ben jij! Het zou wat moois zijn, als jij je partner of vrienden liet uitmaken waar jouw grenzen liggen!

Naarmate je langer zelfstandige bent, kunnen je grenzen opschuiven. Door je ervaringen ga je moeilijker of makkelijker doen over bepaalde zaken. Wees je daarvan bewust. Sta regelmatig even stil en check je grenzen. Zijn ze nog hetzelfde? Een goed moment om dat te doen is tijdens het formuleren van je doelen en wensen voor het nieuwe jaar. 'Ja maar',  zeg je misschien, 'doelen en wensen kun je áltijd, iedere dag, formuleren. Ik heb er een hekel aan dat met nieuwjaar te doen.' Rond die tijd spreken media en mensen in je omgeving over 'goede voornemens'. Dát maakt het een goed moment: omdat je eraan wordt herinnerd, je grenzen te checken.

2. Je bent duidelijk over die grenzen
Vaak worden grenzen niet expres of niet bewust overtreden. Ik zei al: anderen denken ergens makkelijker of juist moeilijker over. Maar in het dagelijks leven gaan we er automatisch vanuit dat de ander dezelfde waarden en dus dezelfde grenzen hanteert. Of: we zijn gewend onze zin te krijgen. Een voorbeeld uit de journalistiek. Schrijf ik een artikel, dan krijg ik daar een bedrag voor van het tijdschrift. Dat bedrag is voor het één keer plaatsen van dat artikel. Met de publicatie verdient de uitgever ook één keer aan mij. Veel uitgevers plaatsen, zonder toestemming te vragen of daarvoor te betalen, datzelfde artikel op internet. De uitgever verdient zo twee keer aan mij, maar ik zie daar maar één keer wat voor terug. Je kunt protesteren, maar dat betekent vaak, dat je deze uitgever als opdrachtgever kwijt bent. Dus protesteren veel journalisten niet.

Je kunt niet álles voorkomen, maar je kunt het aantal keren dat je grenzen blindelings overtreden worden wel beperken.

Duidelijk zijn over je grenzen kan op vele manieren. Denk aan het hanteren van Algemene Voorwaarden (AV). Ben je lid van een beroeps- of branchevereniging, dan kun je de AV die zij opstelden gebruiken. Je kunt ook bij de KvK een voorbeeldmodel opvragen en deze aanpassen aan jouw situatie. Zorg wel, dat in je offerte staat, dat de opdrachtgever of klant, door te ondertekenen aangeeft je AV te hebben gezien. Gebruik je geen AV, zet dan altijd je afspraken in je offerte, of een e-mail die je laat beantwoorden voor akkoord. Gebruik als leidraad: wie doet wat, waarom en hoe, waar, voor wanneer, en voor hoeveel.

Bij dit punt 2 nog een extra opmerking. Grenzen stellen moet ik als journalist bijvoorbeeld ook, wanneer ik mensen interview. Hoeveel tijd krijgen ze om het artikel na te lezen? Wat doe ik als ik geen reactie krijg? Welke wijzigingen die zij in gedachten hebben, zal ik overnemen en welke niet? In het begin, ging dit nog wel eens mis. Dan belde na een flinke week een geïnterviewde op die nog wijzigingen voor me had, terwijl het artikel dan allang bij de opdrachtgever lag. Of iemand herschreef mijn complete artikel! Kortom, ongeacht hoe andere journalisten dit afwikkelden, ik vond het belangrijk goed vast te leggen wat de deadline was en welke wijzigingen ik over zou nemen. Dus ik maakte een standaard e-mail aan waarin ik antwoord gaf op de vragen die ik net stelde.

Je werkwijze standaardiseren – wil ik met dit voorbeeld zeggen – heeft een groot voordeel. Je weet
1) zeker dat je je grenzen duidelijk doch beleefd hebt aangegeven en
2) het kost vrijwel geen tijd of moeite om dit te doen. En het bespaart een heleboel tijd en moeite áchteraf!

3. Je kunt altijd drukken op je pauzeknop
Ben je net lekker aan het werk, word je gestoord door een telefoontje. Iemand biedt je een klus aan. Jippie. Sterker nog, die ander probeert meteen al afspraken met je te maken over de prijs, de deadline, enzovoorts. In mijn eerste jaren liet ik mij meevoeren met de ander. En dan had ik soms al ingestemd met een prijs of opdracht die onder mijn grens lagen.
Laat dat jou niet overkomen. De ander weet alles, jij weet nog niks. Je mag altijd zeggen: ‘Het klinkt goed. Mag ik er even over nadenken?’ En dan kom jij later bij de ander terug met jóuw vragen, zodat je bijvoorbeeld beter weet welk prijskaartje aan de opdracht moet hangen om het voor jou aantrekkelijk te maken.

geplaatst: 20-12-2007 @ 11.22

reageer 

 deel dit via: